10 λέξεις για αρχή

Οι πρώτες κάρτες ενός παιδιού είναι συχνά φαγητά και παιχνίδια: «χυμός», «μπισκότο», «μπάλα». Όμως αν υπάρχουν μόνο ονόματα πραγμάτων, είναι δύσκολο να πει «κι άλλο», «δεν θέλω» ή «κοίτα». Ένα μικρό σύνολο λέξεων μπορεί να φανεί χρήσιμο σχεδόν σε κάθε κατάσταση. Οι ειδικοί το ονομάζουν βασικό λεξιλόγιο (core vocabulary). Ακολουθούν δέκα λέξεις με τις οποίες είναι εύκολο να ξεκινήσετε.

Βασικές και θεματικές λέξεις

Οι βασικές λέξεις είναι σύντομες και γενικές: «κι άλλο», «όχι», «πάμε», «αυτό». Σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Λόγου, Γλώσσας και Ακοής (ASHA), περίπου το 80 % των λέξεων που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι άνθρωποι κάθε μέρα αποτελείται από τέτοιες συχνές λέξεις. Τα στοιχεία αυτά προέρχονται κυρίως από την αγγλική γλώσσα. Στα ελληνικά η επιλογή των λέξεων και οι αναλογίες μπορεί να διαφέρουν, αλλά ένα μικρό σύνολο συχνών λέξεων είναι εξίσου χρήσιμο σε πολλές καταστάσεις.

Οι θεματικές λέξεις είναι ονόματα συγκεκριμένων πραγμάτων, προσώπων και τόπων: «μπανάνα», «κούνια», «γιαγιά». Χρειάζονται κι αυτές, γιατί το «θέλω» χωρίς τον «χυμό» δεν είναι πάντα κατανοητό. Οι βασικές λέξεις δίνουν τη βάση και οι θεματικές τις λεπτομέρειες.

10 λέξεις για αρχή

1. Κι άλλο. Όταν κάτι αρέσει στο παιδί: «Κι άλλη κούνια;» — αγγίζετε το «κι άλλο» και το κουνάτε ξανά.
2. Σταμάτα. Όταν κάτι πρέπει να σταματήσει: το αυτοκινητάκι, η μουσική ή το γαργάλημα. Λέτε «Σταμάτα!» και μένετε ακίνητοι.
3. Όχι. Για να αρνηθεί ή να διαφωνήσει: «Όχι αυτό», «Όχι, δεν θέλω». Το παιδί χρειάζεται πολύ μια λέξη για το «όχι».
4. Θέλω. Πριν από μια επιλογή: «Θέλω… μήλο». Δείχνετε το «θέλω» και όταν μιλάτε για τις δικές σας επιθυμίες.
5. Βοήθεια. Όταν κάτι δεν ανοίγει ή δεν βγαίνει: «Βοήθεια, άνοιξέ το».
6. Πάμε. Για τη βόλτα, το παιχνίδι και την κίνηση: «Πάμε έξω;», «Πάει το αρκουδάκι!»
7. Κοίτα. Για να μοιραστεί κάτι: «Κοίτα, αεροπλάνο!» Είναι λέξη για κουβέντα, όχι για αιτήματα.
8. Αυτό. Μαζί με το δάχτυλο δείχνει οτιδήποτε: «Θέλω αυτό», «Όχι αυτό».
9. Μου αρέσει. Για να πει ότι κάτι είναι ευχάριστο: «Μου αρέσει! Νόστιμο». Δείχνετε και το «δεν μου αρέσει».
10. Τέλος. Για να πει ότι κάτι τελείωσε: «Τέλος το φαγητό». Το παιδί χρειάζεται μια λέξη για να πει «φτάνει».

Αυτές οι δέκα λέξεις αντιστοιχούν σε δέκα από τις 36 αγγλικές λέξεις του συνόλου Universal Core του Project Core. Διαλέξτε τις ελληνικές λέξεις με βάση το νόημα και μην τις μεταφράζετε κατά λέξη. Σε έναν απλό πίνακα υπάρχει συχνά μόνο ένας τύπος της λέξης, κι εσείς απαντάτε με μια ολόκληρη, φυσική πρόταση: το παιδί αγγίζει «κι άλλο» και «πίνω» — εσείς λέτε: «Θέλεις να πιεις κι άλλο; Ορίστε».

Γιατί κάθε λέξη χρειάζεται σταθερή θέση

Όταν μια λέξη δεν αλλάζει θέση, βρίσκεται πιο εύκολα. Αν το παιδί διαλέγει με αφή, του είναι επίσης πιο εύκολο να σχεδιάσει την κίνηση προς αυτήν. Έτσι ανάβουμε το φως στο σπίτι χωρίς να ψάχνουμε κάθε φορά τον διακόπτη. Η ASHA εξηγεί ότι οι λέξεις συχνά μένουν στις θέσεις τους, ώστε το παιδί να τις θυμάται και να σχεδιάζει την κίνηση πιο εύκολα όταν προστίθενται καινούριες. Το πόσο είναι εφικτό αυτό εξαρτάται από το σύστημα ΕΕΕ.

• Τοποθετήστε αυτές τις λέξεις στην κεντρική σελίδα του πίνακα και, όσο γίνεται, μην τις μετακινείτε.
• Προσθέστε νέες λέξεις στα κενά κελιά και αφήστε μερικά άδεια «για αργότερα».
• Στο χάρτινο αντίγραφο κρατήστε τις λέξεις στις ίδιες θέσεις όπως στο τάμπλετ.

Πώς να ξεκινήσετε

Το Project Core συνιστά να μένουν όλες οι λέξεις του συνόλου Universal Core διαθέσιμες στο παιδί, ενώ στη μοντελοποίηση να εστιάζετε μόνο σε λίγες. Έτσι δεν χρειάζεται να δείχνετε και τις δέκα μαζί: διαλέξτε τρεις-τέσσερις λέξεις την εβδομάδα και δείχνετέ τις συχνά σε δύο γνώριμες δραστηριότητες — στο φαγητό και στο παιχνίδι. Όταν συνηθίσετε να τις δείχνετε, προσθέστε τις επόμενες. Περισσότερα θα βρείτε στο άρθρο «Δείξτε το εσείς: πώς να κάνετε μοντελοποίηση στην ΕΕΕ».

Συχνές ερωτήσεις

Μήπως αυτές οι λέξεις είναι πολύ αφηρημένες για ένα μικρό παιδί;

Το «κι άλλο» δύσκολα ζωγραφίζεται, αλλά εύκολα δείχνεται στην πράξη: άλλη μια κούνια, άλλο ένα κομματάκι μήλο. Έτσι το παιδί καταλαβαίνει πιο εύκολα το νόημα, γι' αυτό δείχνετε τη λέξη ακριβώς την ώρα της δράσης.

Δηλαδή τα ονόματα των πραγμάτων δεν χρειάζονται;

Χρειάζονται. Κρατήστε τα σε θεματικούς φακέλους ή σε ξεχωριστούς πίνακες, και τις βασικές λέξεις στην κεντρική σελίδα. Πώς να φτιάξετε έναν τέτοιο πίνακα, το εξηγούμε στο άρθρο «Ο πρώτος πίνακας επικοινωνίας σε ένα βράδυ».

Μπορούμε να μετακινούμε τις λέξεις όταν ο πίνακας μεγαλώνει;

Καλύτερα όχι. Το παιδί ψάχνει τη λέξη στη γνώριμη θέση της. Αν ο πίνακας πρέπει πραγματικά να αναδιαμορφωθεί, κάντε το σπάνια και δείξτε στο παιδί πού βρίσκονται τώρα οι λέξεις.

Δωρεάν έτοιμες κάρτες. Προσθέστε τα σετ Καθημερινές ενέργειες, Ναι, όχι και άλλες βασικές απαντήσεις και Ανατροφοδότηση και διευκρινίσεις στον λογαριασμό σας στο EYA και χρησιμοποιήστε τα στην εφαρμογή — ή δείτε όλα τα δωρεάν σετ καρτών. Κάθε κάρτα μπορεί επίσης να εξαχθεί σε PDF και να εκτυπωθεί.

Σειρά «ΕΕΕ: πρώτα βήματα» — μέρος 6 από 8. Προηγούμενο: Ο πρώτος πίνακας επικοινωνίας σε ένα βράδυ. Επόμενο: Δείξτε το εσείς: πώς να κάνετε μοντελοποίηση στην ΕΕΕ. Όλα τα μέρη.