Δείξτε το εσείς: πώς να κάνετε μοντελοποίηση στην ΕΕΕ

Τα παιδιά μαθαίνουν να μιλούν επειδή για χρόνια ακούν τους άλλους να μιλούν. Ένα παιδί που χρησιμοποιεί ΕΕΕ χρειάζεται επίσης να βλέπει τους ενήλικες να χρησιμοποιούν τη δική του «γλώσσα». Γι' αυτό ένα από τα πιο χρήσιμα πράγματα που μπορείτε να κάνετε είναι να μιλάτε κι εσείς με τον πίνακα ή το τάμπλετ του. Οι ειδικοί το ονομάζουν μοντελοποίηση.

Τι είναι η μοντελοποίηση

Μιλάτε στο παιδί όπως πάντα και ταυτόχρονα αγγίζετε εικόνες στον πίνακα ή στο τάμπλετ του. Όχι κάθε λέξη, μόνο μία ή δύο βασικές. Έτσι το παιδί ακούει τη λέξη και βλέπει πού «μένει» και πώς χρησιμοποιείται.

Μη ζητάτε απάντηση από το παιδί. Απλώς δίνετε το παράδειγμα — όπως μιλάμε σε ένα μωρό πολύ πριν αρχίσει να απαντά. Ανασκοπήσεις ερευνών δείχνουν ότι παρεμβάσεις με τέτοια μοντελοποίηση βοήθησαν τα παιδιά με διάφορους τρόπους: να μπαίνουν πιο συχνά στη συζήτηση, να καταλαβαίνουν και να χρησιμοποιούν περισσότερες λέξεις, να τις συνδυάζουν σε φράσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί θα τα καταφέρει όλα αυτά ή ότι όλα οφείλονται μόνο στη μοντελοποίηση.

Τέσσερα βήματα

1. Έχετε τον πίνακα κοντά. Έτσι ώστε να τον φτάνετε κι εσείς και το παιδί.
2. Μιλήστε και αγγίξτε. Λέτε μια συνηθισμένη πρόταση και αγγίζετε μία ή δύο λέξεις-κλειδιά: «Ωχ, έπεσε!» — αγγίζετε το «ωχ».
3. Περιμένετε. Κοιτάξτε το παιδί με ενδιαφέρον και μείνετε σιωπηλοί για μερικά δευτερόλεπτα. Είναι ο χρόνος για τη δική του απάντηση — με λέξη, ήχο, χειρονομία ή άγγιγμα.
4. Απαντήστε σε όλα. Αν το παιδί αγγίξει οποιαδήποτε εικόνα, ακόμη και κατά λάθος, πείτε τη λέξη και αντιδράστε σαν να την είπε το παιδί. Μπορείτε να προσθέσετε μία λέξη: το παιδί — «κι άλλο», εσείς — «κι άλλο χυμό».

Τρεις καθημερινές σκηνές

Πρωινό

«Θέλω κρέμα» — αγγίζετε το «θέλω». «Κι άλλο; Κι άλλο γάλα» — «κι άλλο». «Ωχ, καίει!» — «ωχ». «Τέλος, φάγαμε» — «τέλος».

Μπάνιο

«Ζεστό νεράκι, μου αρέσει!» — «μου αρέσει». «Σταμάτα, μπήκε σαπούνι στα μάτια» — «σταμάτα». «Κοίτα, το παπάκι κολυμπάει» — «κοίτα». «Να πιτσιλίσουμε κι άλλο;» — «κι άλλο».

Βόλτα

Πάρτε μαζί σας τον χάρτινο πίνακα ή το κινητό. «Πάμε βόλτα» — «πάμε». «Κοίτα, σκύλος!» — «κοίτα». «Πού είναι η μπάλα; Να τη» — «πού». «Κουραστήκαμε; Σπίτι» — «σπίτι».

Συχνά λάθη

• Να εξετάζετε. Το «Δείξε μου πού είναι το “πίνω”» ή το «Πες “κι άλλο”» μετατρέπουν την κουβέντα σε εξέταση. Απλώς μιλάτε και δείχνετε.
• Να δίνετε κάτι μόνο για τη «σωστή κάρτα». Αν το παιδί αγγίξει άλλη κάρτα, αντιδράστε σε αυτό που «είπε» και δείξτε εσείς τη λέξη που χρειαζόταν.
• Να μοντελοποιείτε μόνο αιτήματα. Δείχνετε και το «ωχ», το «αστείο», το «δεν μου αρέσει», το «κοίτα». Περισσότερα γι' αυτό στο άρθρο «Όχι μόνο “δώσε”».
• Να κρύβετε τον πίνακα. Αν ο πίνακας είναι στο ντουλάπι, δεν έχετε με τι να μοντελοποιήσετε.
• Να περιμένετε γρήγορο αποτέλεσμα. Το παιδί χρειάζεται να δει τη λέξη πολλές φορές πριν τη δοκιμάσει μόνο του.

Αν το παιδί δεν δίνει σημασία

Στην αρχή αυτό συμβαίνει. Αν το παιδί συνεχίζει να μη δίνει σημασία στις κάρτες, αξίζει να ελέγξετε μαζί με έναν ειδικό αν του ταιριάζουν τα σύμβολα, η διάταξη, οι λέξεις και ο τρόπος επιλογής. Το παιδί μπορεί να κοιτάζει με την άκρη του ματιού ή να παίζει δίπλα σας — δεν χρειάζεται να κοιτάζει κατευθείαν τον πίνακα για να προσέξει κάτι. Ακόμη κι όταν έχει γυρίσει από την άλλη, μπορεί να σας ακούει. Στην αρχή είναι χρήσιμο για το παιδί απλώς να παρατηρήσει μερικές φορές, πριν δοκιμάσει μόνο του. Συνεχίστε να μοντελοποιείτε χωρίς απαιτήσεις, λίγο και συχνά. Ελέγξτε αν ο πίνακας έχει πράγματα που πραγματικά ενδιαφέρουν το παιδί. Μην απομακρύνετε τον πίνακα, ακόμη κι αν φαίνεται ότι «δεν δουλεύει».

Συχνές ερωτήσεις

Πόσες φορές την ημέρα να μοντελοποιώ;

Όσο συχνά βγαίνει φυσικά. Είναι καλύτερα να μοντελοποιείτε λίγο και συχνά — στο φαγητό, στο μπάνιο ή στο παιχνίδι — παρά να οργανώνετε ένα μεγάλο «μάθημα».

Πρέπει να δείχνω κάθε λέξη της πρότασης;

Όχι. Αρκούν μία ή δύο λέξεις-κλειδιά. Αν ο πίνακας είναι ακόμη μικρός, δείχνετε τις λέξεις που υπάρχουν σε αυτόν. Για τις λέξεις που αξίζει να έχει κάθε πίνακας διαβάστε το άρθρο «10 λέξεις για αρχή».

Δεν ξέρω πάντα πού είναι η λέξη στον πίνακα. Είναι πρόβλημα;

Όχι. Ψάξτε δυνατά: «Πού είναι το “κι άλλο”; Να το!» Έτσι το παιδί βλέπει ότι είναι φυσικό να ψάχνει κανείς μια λέξη.

Ποιος πρέπει να μοντελοποιεί;

Όλοι όσοι είναι κοντά: η μαμά και ο μπαμπάς, τα αδέλφια, οι παππούδες και οι γιαγιάδες, οι νηπιαγωγοί. Όσο περισσότεροι άνθρωποι «μιλούν» με τον πίνακα, τόσο πιο συχνά το παιδί βλέπει ότι τον χρησιμοποιούν πραγματικά.

Δωρεάν έτοιμες κάρτες. Προσθέστε τα σετ Διατήρηση της συζήτησης και Καθημερινές ενέργειες στον λογαριασμό σας στο EYA και χρησιμοποιήστε τα στην εφαρμογή — ή δείτε όλα τα δωρεάν σετ καρτών. Κάθε κάρτα μπορεί επίσης να εξαχθεί σε PDF και να εκτυπωθεί.

Σειρά «ΕΕΕ: πρώτα βήματα» — μέρος 7 από 8. Προηγούμενο: 10 λέξεις για αρχή. Επόμενο: Όχι μόνο «δώσε»: πώς να πει «όχι», να σχολιάσει, να ρωτήσει. Όλα τα μέρη.