Πώς διαλέγει το παιδί μια εικόνα: αφή, διακόπτης, βλέμμα

Για να «πει» κάτι με μια εικόνα, το παιδί πρέπει πρώτα να τη διαλέξει. Τα περισσότερα παιδιά απλώς αγγίζουν την εικόνα με το δάχτυλο. Αν τα χέρια δεν υπακούουν εύκολα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένας διακόπτης ή το βλέμμα. Παρακάτω εξηγούμε πώς λειτουργούν αυτοί οι τρόποι και πότε αξίζει να απευθυνθείτε σε ειδικό.

Πρώτα, μια άνετη στάση

Πριν διαλέξετε τρόπο, δείτε πώς κάθεται το παιδί. Όταν το κεφάλι μένει ίσιο και τα χέρια είναι μπροστά, το παιδί κοιτάζει και φτάνει τις εικόνες πιο εύκολα. Τοποθετήστε τον πίνακα ή το τάμπλετ έτσι ώστε να τα βλέπει χωρίς να σηκώνει ή να σκύβει το κεφάλι.

Αφή

Για πολλά παιδιά αυτός είναι ο πιο απλός και ο πιο γρήγορος τρόπος. Στο χαρτί το παιδί μπορεί να αγγίζει την εικόνα με το δάχτυλο, τη γροθιά ή την παλάμη· στην οθόνη και με γραφίδα.

Για παράδειγμα, στην εφαρμογή EYA το παιδί αγγίζει μια κάρτα στο κινητό ή στο τάμπλετ και η λέξη ακούγεται αμέσως δυνατά.

Αν το παιδί συχνά «αστοχεί», δοκιμάστε τα εξής.

• Βάλτε λιγότερες εικόνες, αλλά μεγαλύτερες.
• Αφήστε περισσότερο χώρο ανάμεσά τους.
• Τοποθετήστε το τάμπλετ σε βάση με κλίση, για να μη γλιστρά.
• Αφήστε το παιδί να αγγίζει με οποιοδήποτε μέρος του χεριού — η ακρίβεια δεν είναι το κύριο ζητούμενο.

Διακόπτης

Αν το παιδί δυσκολεύεται να αγγίξει την εικόνα, μπορεί να ταιριάζει ένας διακόπτης. Μπορεί να τον πατήσει με τον αγκώνα, το κεφάλι ή το γόνατο — με την κίνηση που του βγαίνει πιο εύκολα. Συχνά οι εικόνες στην οθόνη φωτίζονται η μία μετά την άλλη και το παιδί πατά τον διακόπτη όταν φωτιστεί αυτή που θέλει.

Αυτό είναι πιο αργό από την αφή και χρειάζεται χρόνο εκμάθησης. Όμως έτσι ένα παιδί που δυσκολεύεται να κινήσει τα χέρια μπορεί να διαλέγει μόνο του.

Το ίδιο μπορεί να γίνει και χωρίς τεχνολογία. Δείχνετε τις εικόνες μία μία και τις λέτε. Όταν φτάσετε σε αυτή που θέλει, το παιδί δίνει ένα σήμα. Μπορεί να είναι ένας ήχος, ένα νεύμα ή μια κίνηση του χεριού. Συμφωνήστε από πριν ποιο θα είναι αυτό το σήμα.

Βλέμμα

Για παιδιά με σοβαρές κινητικές δυσκολίες υπάρχουν ειδικές συσκευές με κάμερα που καταγράφει πού κοιτάζει το παιδί. Για να διαλέξει μια εικόνα, το παιδί κρατά το βλέμμα του πάνω της. Μια τέτοια συσκευή πρέπει να ρυθμιστεί για το συγκεκριμένο παιδί και να επιλεγεί μαζί με έναν ειδικό.

Με το βλέμμα μπορεί να γίνει επιλογή και στο χαρτί. Βάλτε μπροστά στο παιδί δύο εικόνες σε απόσταση η μία από την άλλη και ρωτήστε: «Τι θέλεις;» Η εικόνα που κοιτάζει περισσότερη ώρα μπορεί να είναι η επιλογή του. Ονομάστε δυνατά την εικόνα που διάλεξε και ελέγξτε αν καταλάβατε σωστά. Μη βγάζετε συμπέρασμα από μία μόνο προσπάθεια: ελέγξτε αρκετές φορές αν το βλέμμα είναι αξιόπιστο σήμα. Αν έχετε αμφιβολίες, συμβουλευτείτε έναν ειδικό.

Το EYA δεν προσφέρει Eye-gaze selection.

Πότε να ζητήσετε από έναν ειδικό να αξιολογήσει την πρόσβαση

Στην αξιολόγηση της πρόσβασης οι ειδικοί εξετάζουν ποιος τρόπος επιλογής είναι πιο βολικός για το παιδί: με ποιο χέρι ή ποια κίνηση, σε ποια στάση και με εικόνες ποιου μεγέθους. Αξίζει να ζητήσετε μια τέτοια αξιολόγηση αν:

• το παιδί συχνά δεν πετυχαίνει την εικόνα, ακόμη και όταν είναι μεγάλη·
• κουράζεται γρήγορα όταν προσπαθεί να αγγίξει τις εικόνες ή θυμώνει·
• μπορεί να κινήσει μόνο το κεφάλι, το πόδι ή τα μάτια·
• σκοπεύετε να αγοράσετε ειδική συσκευή ή διακόπτη.

Μπορείτε να απευθυνθείτε σε λογοθεραπευτή με εμπειρία στην ΕΕΕ (στην Κύπρο: λογοπαθολόγο), σε εργοθεραπευτή και σε φυσικοθεραπευτή. Στην Ελλάδα, στα ΚΕΔΑΣΥ υπάρχουν θέσεις θεραπευτών λόγου, εργοθεραπευτών και φυσικοθεραπευτών, και το ΚΕΔΑΣΥ προσδιορίζει τις υποστηρικτικές τεχνολογίες που χρειάζεται ο μαθητής. Στην Κύπρο το παιδί αξιολογείται από ομάδα της Επαρχιακής Επιτροπής Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης στην οποία συμμετέχει και λογοπαθολόγος. Πάρτε μαζί σας στο ραντεβού ένα σύντομο βίντεο όπου φαίνεται πώς δείχνει και πώς διαλέγει το παιδί σήμερα.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορούν να συνδυαστούν διαφορετικοί τρόποι;

Ναι. Στο σπίτι το παιδί μπορεί να αγγίζει τον πίνακα και, όταν κουραστεί, να διαλέγει με το βλέμμα μία από δύο κάρτες. Το σημαντικό είναι οι ενήλικες να καταλαβαίνουν κάθε τρόπο που χρησιμοποιεί. Για τα διάφορα είδη ΕΕΕ διαβάστε το άρθρο «Χειρονομίες, κάρτες, τάμπλετ».

Πόσες εικόνες πρέπει να υπάρχουν στην οθόνη;

Όσες μπορεί το παιδί να διακρίνει εύκολα και να διαλέξει με σιγουριά. Αν συχνά δεν τα καταφέρνει, αφήστε λιγότερες εικόνες και κάντε τις μεγαλύτερες. Αν διαλέγει εύκολα αυτή που θέλει, μπορείτε να προσθέσετε καινούριες.

Είναι απαραίτητο να αγοράσουμε συσκευή που ακολουθεί το βλέμμα;

Όχι. Μπορείτε να ξεκινήσετε με χάρτινες κάρτες και επιλογή ανάμεσα σε δύο. Αν χρειάζεται μια τέτοια συσκευή, είναι καλύτερα να το αποφασίσετε μετά από αξιολόγηση μαζί με έναν ειδικό.

Από πού να ξεκινήσουμε όσο περιμένουμε τον ειδικό;

Φτιάξτε έναν απλό πίνακα με μερικές μεγάλες εικόνες και δείτε με ποιον τρόπο είναι πιο άνετο για το παιδί να τις δείχνει. Διαβάστε πώς να τον φτιάξετε στο άρθρο «Ο πρώτος πίνακας επικοινωνίας σε ένα βράδυ».

Σειρά «ΕΕΕ: πρώτα βήματα» — μέρος 4 από 8. Προηγούμενο: Χειρονομίες, κάρτες, τάμπλετ: τα είδη της ΕΕΕ. Επόμενο: Ο πρώτος πίνακας επικοινωνίας σε ένα βράδυ. Όλα τα μέρη.