Pierwsza tablica komunikacyjna w jeden wieczór

Tablica komunikacyjna to kartka z obrazkami, które dziecko wskazuje, żeby coś powiedzieć. W odróżnieniu od pojedynczych kart, na tablicy widać od razu wszystkie słowa, więc można z nich składać wyrażenia: „jeszcze sok”, „nie chcę”. Pierwszą tablicę zrobisz w jeden wieczór. A najważniejsze jest to, że „mówisz” nią także ty.

Co będzie potrzebne

• Kartka A4 albo sztywny karton.
• Obrazki: zdjęcia waszych rzeczy, symbole albo odręczne rysunki.
• Klej, nożyczki, marker do podpisów.
• Laminator, przezroczysta koszulka albo szeroka taśma klejąca, żeby tablica nie bała się wody.

Tablicę możesz też ułożyć w aplikacji na tablecie — wtedy każdy obrazek będzie dodatkowo wypowiadany na głos.

Krok po kroku

1. Wybierz jedną sytuację. Taką, która zdarza się codziennie i którą dziecko lubi: śniadanie, bańki mydlane, kąpiel, zabawa samochodzikami.
2. Zapisz, co mówisz w tym czasie. Nie tylko nazwy rzeczy, ale też słowa, które pasują wszędzie: „jeszcze”, „stop”, „pomóż”, „nie”, „moja kolej”, „ojej”.
3. Wybierz 6–12 obrazków. Niech mniej więcej połowa to nazwy rzeczy, a połowa — te „robocze” słowa.
4. Ułóż je w rzędach. Pod każdym obrazkiem napisz krótkie słowo. Słowa, które będą na wszystkich tablicach („jeszcze”, „stop”, „nie”), umieszczaj zawsze w tym samym miejscu.
5. Wzmocnij tablicę. Zalaminuj ją albo włóż do koszulki.
6. Następnego dnia zacznij z niej korzystać. Najpierw ty, bez żadnych wymagań wobec dziecka.

Ile obrazków dać

Nie ma jednej właściwej liczby. Na pierwszą tablicę do jednej sytuacji często wystarcza 6–12 obrazków — wtedy każdy dobrze widać. Niektóre rodziny od razu sięgają po większą gotową tablicę ze słowami na co dzień. Obserwuj dziecko: jeśli łatwo trafia w obrazki, możesz je zmniejszyć i dodać nowe. Jeśli często nie trafia — lepiej mniej, ale większych. Jakie słowa warto mieć zawsze, piszemy w artykule „10 słów na początek”.

Gdzie trzymać tablicę

Tam, gdzie dzieje się dana sytuacja, i zawsze tak, żeby tablica była w zasięgu dziecka i twoim. Tablica do jedzenia leży na stole, do kąpieli — na brzegu wanny, do zabawy — na podłodze obok. Jeśli dziecko rzuca tablicą, przyklej ją taśmą do stołu. Nie chowaj jej do szafy „do zajęć”: tablica jest potrzebna właśnie wtedy, kiedy dziecko ma coś do powiedzenia.

Jak nią „mówić”

Mów jak zwykle i dotykaj jednego-dwóch najważniejszych słów: „Ojej, pękła! Jeszcze?” — i dotykasz „jeszcze”. Potem odczekaj kilka sekund. Jeśli dziecko dotknie dowolnego obrazka, nazwij go i zareaguj tak, jakby dziecko powiedziało to słowem. Więcej — w artykule „Dawaj przykład: jak modelować AAC”.

Częste pytania

Zdjęcia czy symbole?

Zdjęcia własnych rzeczy dziecko często rozpoznaje szybciej. Symbole są wygodniejsze dla słów, których nie da się sfotografować: „jeszcze”, „nie”, „stop”, „pomóż”. Na jednej tablicy mogą być i jedne, i drugie.

Papierowa tablica czy tablet?

Jedno i drugie. Zalaminowana tablica jest odporna na wodę, a żadna papierowa tablica nie zależy od baterii. Tablet wypowiada słowa na głos i mieści wiele tablic. Dobrze mieć na wszelki wypadek papierową kopię głównej tablicy.

Dziecko nie patrzy na tablicę. Co robić?

Nadal z niej korzystaj i pokazuj, bez wymagań. Sprawdź, czy tablica dotyczy tego, co dziecko naprawdę interesuje, i czy łatwo po nią sięgnąć. Dziecko musi wiele razy zobaczyć, jak korzystają z niej inni.

Kiedy zrobić drugą tablicę?

Kiedy z pierwszej korzystacie codziennie. Wybierz kolejną sytuację i umieść wspólne słowa w tych samych miejscach co na pierwszej tablicy.

Seria „AAC: pierwsze kroki” — część 5 z 8. Wstecz: Jak dziecko wybiera obrazek: dotyk, przełącznik, wzrok. Dalej: 10 słów na początek. Wszystkie części.