Czym jest AAC? Komunikacja wspomagająca i alternatywna

Twoje dziecko nie mówi albo mówi tylko kilka słów? Pewnie często musisz zgadywać: dlaczego płacze, czego chce, co próbuje ci powiedzieć. To męczy i ciebie, i dziecko. AAC daje mu sposób, żeby „powiedziało” to, co chce, już teraz — bez czekania, aż pojawią się słowa.

AAC to komunikacja wspomagająca i alternatywna (skrót od angielskiego augmentative and alternative communication). Mówiąc prościej, to wszystko, co pomaga się porozumiewać, kiedy mowa nie wystarcza: gesty, karty z obrazkami, tablice komunikacyjne, aplikacja na tablecie. AAC niczego dziecku nie odbiera — po prostu dostaje ono dodatkowy sposób porozumiewania się, który można dopasować do jego potrzeb.

• Wspomagająca — bo uzupełnia mowę, gdy sama nie wystarcza do skutecznego porozumiewania się.
• Alternatywna — bo może zastępować mowę w sytuacjach, w których dziecko nie może się nią skutecznie porozumieć.

Komu potrzebna jest AAC?

Każdemu, komu trudno porozumiewać się słowami na co dzień: dzieciom z autyzmem, mózgowym porażeniem dziecięcym (MPD), zespołem Downa lub innymi zespołami, z opóźnionym rozwojem mowy lub poważnymi zaburzeniami mowy. I nie tylko tym, którzy w ogóle nie mówią — także dziecku, któremu słowa „znikają”, gdy się denerwuje, i dziecku, którego rozumie tylko mama.

Seria: części 2–8

Czytaj po kolei — każda część odpowiada na jedno pytanie i zajmuje kilka minut.

2. Czy AAC nie przeszkodzi dziecku zacząć mówić?

Najczęstsza obawa rodziców. Co pokazują badania i co odpowiedzieć bliskim, którzy mówią: „poczekajcie, zacznie mówić”. Czytaj dalej →

3. Gesty, karty, tablet: jakie są rodzaje AAC

AAC bez użycia pomocy i z użyciem pomocy, pomoce papierowe i cyfrowe, czym są PECS i Makaton — i jak wybrać, od czego zacząć. Czytaj dalej →

4. Jak dziecko wybiera obrazek: dotyk, przełącznik, wzrok

Nie każdemu dziecku łatwo trafić palcem dokładnie tam, gdzie chce. Jakie są inne sposoby i kiedy poprosić specjalistę o ocenę tego, jaki sposób dostępu najlepiej pasuje twojemu dziecku. Czytaj dalej →

EYA nie oferuje funkcji „Eye-gaze selection”.

5. Pierwsza tablica komunikacyjna w jeden wieczór

Co będzie potrzebne, ile obrazków dać, jak je ułożyć i gdzie trzymać tablicę. Czytaj dalej →

6. 10 słów na początek

„Jeszcze”, „stop”, „nie”, „chcę” i inne słowa, które pasują prawie do wszystkiego — i dlaczego każde z nich potrzebuje stałego miejsca. Czytaj dalej →

7. Dawaj przykład: jak modelować AAC

Mów jak zwykle i dotykaj obrazka. Cztery proste kroki, trzy codzienne sytuacje i błędy, których warto unikać. Czytaj dalej →

8. Nie tylko „daj”: jak nauczyć mówić „nie”, komentować, pytać

Porozumiewanie się to coś więcej niż prośby. Jak dać dziecku słowa, żeby mogło odmawiać, dzielić się, pytać i mówić, co czuje. Czytaj dalej →

Gdzie szukać pomocy w Polsce

W sprawie AAC i wsparcia edukacyjnego możesz zwrócić się do:

• logopedy, który pracuje z AAC;
• zespołu orzekającego działającego we właściwej publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej — na wniosek rodziców może wydać opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, a jeśli dziecko spełnia ustawowe kryteria, także orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (to nie są kolejne etapy; oba dokumenty mogą obowiązywać równolegle);
• przedszkola — zapytaj, czy pracuje tam ktoś, kto zna AAC.

Jeśli w domu mówicie w innym języku niż w przedszkolu (na przykład po ukraińsku), to nie przeszkoda: obrazki na kartach mogą być te same, a podpisy — w obu językach.

Częste pytania

Czy na początek potrzebne jest drogie urządzenie?

Nie. Możesz zacząć od wydrukowanej tablicy albo od taniej lub darmowej aplikacji. Specjalne urządzenie, jeśli okaże się potrzebne, najlepiej dobrać razem ze specjalistą.

Czy można łączyć gesty, karty i tablet?

Tak. Wiele osób łączy różne sposoby zależnie od sytuacji — na przykład gesty w zabawie, zalaminowaną tablicę w łazience lub na placu zabaw, a aplikację na zajęciach i w domu.